Het is even wennen maar het wordt velen steeds duidelijker dat de nieuwe regering in de VS er op uit is de Europese Unie te vernietigen. De afkeer van Europa is een van de zaken die Trump en Poetin verbinden. Hun streven wordt enthousiast gesteund door extreemrechts dat in veel landen politiek aan macht wint, zoals in Nederland waar Geert Wilders onder meer als doel heeft dat Nederland uit de EU stapt.
De Amerikanen willen af van de EU omdat de Unie burgers en samenlevingen beschermt met regelgeving waar de VS een broertje dood aan heeft. Zo zijn bijvoorbeeld allerlei giftige stoffen die in de VS gebruikt worden in voedingsmiddelen in Europa niet toegestaan. De regering Trump bestaat voor een groot deel uit libertariërs, de uiterst rechste politeke stroming die vindt dat de overheid zich - vrijwel - nergens mee mag bemoeien.
Trump verklaarde woensdag dat de EU "is opgericht om de VS te naaien. Dat is hun doel. En ze slagen er goed in". Zoals gebruikelijk bij Trump is het een botte bewering die niet op de werkelijkheid is gebaseerd is. De Unie werd opgericht na de Tweede Wereldoorlog om tot een duurzame vrede te komen en te voorkomen dat Duitsland en Frankrijk, en andere landen, ooit nog oorlog met elkaar zouden voeren, zoals ze dat in de vorige eeuw twee keer met desastreuze gevolgen hebben gedaan. Daartoe werd eerst economische samenwerking opgezet, omdat dat het meest praktisch was, die daarna in fases naar andere gebieden is uitgebreid.
Trump maakte zijn opmerking bij het verkondingen van zijn voornemen de belasting op de invoer van goederen uit Europa drastisch te verhogen, met maar liefst 25 procent. Hij wil Europese producten, zoals auto's, op die manier onaantrekkelijk maken voor Amerikaanse consumenten en bedrijven.
De maatregel versterkt het besef bij Europese beleidsmakers dat de VS met rasse schreden van een eeuwenlange vriend een vijand aan het worden is. Of op zijn minst een onbetrouwbare partner. Trump heeft zich al eerder tegen de NAVO gekeerd, zijn vicepresident J.D. Vance heeft de Europese democratie aangevallen en zijn extreemrechterhand Elon Musk probeert ultrarechts aan de macht te brengen, onder via met zijn fascistische platform X. Deze week weigerde de VS ook de Russische invasie te veroordelen in een vergadering van de VN en stemde mee met de dictaturen Rusland, Belarus en Noord-Korea, een nooit eerder vertoonde daad.
Europese leiders doen er alles aan om de schade zoveel mogelijk te beperken. Zo reisden deze week zowel de Franse president Macron als de Britse premier Starmer naar Washington in een poging Trump te kalmeren dan wel te charmeren. Dat heeft tot nu toe weinig effect omdat Trump vast van plan is de wereldorde door de war te gooien, constateert The New York Times. Voor Friedrich Merz, de vermoedelijk nieuwe bondskanselier van Duitsland, reden zich af te vragen of de nucleaire afschrikking door de VS wel intact blijft en of Europa voor die bescherming straks niet aangewezen is op Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk, de twee Europese landen die over eigen kernwapens beschikken. De Franse oppositieleider Luc Mélenchon wil weten wie er dan straks gaat beslissen dat de knop wordt ingedrukt waarmee de kernwapens afgevuurd worden.
Merz zegt er op uit te zijn Europa zo snel mogelijk onafhankelijk van de VS te maken. De ongekende steun van de VS aan fascistische partijen, tot voorheen vooral een Russische aangelegenheid, maakt dat mede noodzakelijk.
Claudia Major, een topvrouw van het Duitse instituut voor internationale veiligheid stelt tegen de NYT dat de speech van Vance in München duidelijk maakte dat "het land dat ons onze democratie en vrijheid teruggaf zich nu tegen ons keert". Haar Italiaanse collega Nathalie Tocci is glashelder: "Er is geen twijfel over dat het de bedoeling is Europa te vernietigen, te beginnen met Oekraïne. Het sterk maken van extreemrechts dient het doel om de EU te vernietigen."
De regering Trump ziet de EU ook als ideologische vijand, onder meer vanwege het reguleren van handel en concurrentie maar ook de bestrijding van racisme en haatzaaierij. Dat laatste is Vance een doorn in het oog. Maar ook de wettelijke beperkingen die de EU oplegt aan agressieve en invasieve tech-bedrijven is een reden voor de Amerikaanse regering die onder sterke invloed staat van techmiljardairs.
De Europese Unie is het grootste handelsblok ter wereld en heeft daardoor veel economische macht. De EU zal niet terugdeinzen die in te zetten als de VS agressieve maatregelen neemt tegen de im- en export van goederen. Maar die economische macht is te gering om de democratie effectief te verdedigen tegen de Amerikaanse vijandigheid. Volgens Tocci kan het zelfs leiden tot een dubbele suïcide waarbij zowel de VS als Europa ten ondergaan.
De VS en de EU hebben vaker meningsverschillen en strijd maar nu voltrekt die zich op alle drie de fronten tegelijk, idelogisch, strategisch en economisch, en dat is nog nooit vertoond.
In Rusland wordt de 180 graden draai van de VS op luid gejuich onthaald. Moskou ziet de Europese Unie als grote vijand, onder meer vanwege de mensenrechten die er gelden, en heeft er nu een bondgenoot bij. De Duitse internationale publieke zender DW constateert wel dat niet alle Russen zo happy zijn. Een deel van de hardliners vindt het onacceptabel dat aartsvijand Uncle Sam plotseling een bondgenoot is, blijkt uit onderstaande video.
Meld je hieronder gratis aan voor Joop NL. Iedere donderdag een selectie opvallende nieuwsverhalen, opinies en cartoons in je mailbox.